hello.nl@kalibra.nl

Kalibratie in de farmacie: GMP richtlijnen en ISO 17025 in de praktijk

Waarom kalibratie in de farmacie geen formaliteit is

Bij het ontwikkelen en produceren van medicijnen bepalen nauwkeurigheid en omgevingscondities direct de betrouwbaarheid van het eindproduct. Een afwijkende temperatuuropnemer in een sterilisatieproces, een balans die net buiten tolerantie weegt, een drukopnemer die langzaam drift (wegdrijft). Het zijn precies de fouten die pas zichtbaar worden als een batch al geproduceerd is. De gevolgen lopen uiteen van een afwijkingsonderzoek tot een recall en reputatieschade.

Periodieke kalibratie van procesinstrumentatie, meetmiddelen en apparatuur is daarom een vast onderdeel van de kwaliteitsborging in de (bio)farmacie. Het doel is tweeledig: aantonen dat producten veilig en geschikt zijn voor gebruik en aantoonbaar voldoen aan de geldende wet- en regelgeving wanneer een inspecteur op de stoep staat.

Wat GMP vraagt van kalibratie en meetmiddelen

Good Manufacturing Practices draait om één principe: wat je doet, doe je aantoonbaar goed. Voor meetmiddelen betekent dat dat elk instrument dat een kritische proceswaarde bewaakt, herleidbaar en met vastgestelde onzekerheid moet worden gekalibreerd. Lever je aan de Verenigde Staten, dan komt daar de FDA bij, die in inspecties een risico gebaseerde beoordeling hanteert.

De FDA legt kalibratietermijnen niet wettelijk vast, maar hanteert in de praktijk algemeen geaccepteerde richtlijnen. Voor kritische meetmiddelen (gekoppeld aan CQA’s en CPP’s) geldt vaak 3 tot 6 maanden, voor productie- en procesinstrumenten en laboratoriumbalansen 6 tot 12 maanden, en voor laagrisico-hulpmiddelen 12 tot 24 maanden. In Nederland is het gebruikelijker om kritische instrumenten één keer per half jaar of jaarlijks te kalibreren.

Het fabrikantadvies is een bovengrens, geen voorschrift. De kalibratiefrequentie volgt uit het risico dat een onopgemerkte afwijking voor de proceskwaliteit oplevert. Twee identieke instrumenten in dezelfde organisatie kunnen daardoor een totaal verschillende frequentie hebben, simpelweg omdat ze twee verschillende processen bewaken.

Hoe ISO 17025 de kwaliteit van kalibraties borgt

GMP stelt de eis dat meetmiddelen betrouwbaar moeten zijn. ISO 17025 gaat over de vraag of de kalibratie die dat aantoont zelf van voldoende niveau is. Het is de internationaal erkende norm voor de competentie van kalibratie- en testlaboratoria.

Werk je met een leverancier zonder accreditatie, dan ligt de auditlast bij jou als fabrikant. Je moet dan zelf beoordelen of de kalibraties voldoen, wat specifieke vakkennis vraagt en tijdintensief is. Een RvA-geaccrediteerde partner is geaudit door de RvA wwadoor het voor jou niet meer nodig is om een audit zelf uit te voeren.

Aangescherpte eisen voor analytische balansen

Sinds 1 januari 2022 gelden specifieke eisen voor de kalibratie van analytische balansen. Twee metingen staan centraal: de afwijking tussen werkelijke en afgelezen waarde met opgave van de meetonzekerheid en een herhaalbaarheidsmeting die controleert of het instrument bij herhaling dezelfde waarde aangeeft.

De achterliggende reden is logisch. Bij het samenstellen van medicijnen moeten exacte hoeveelheden worden afgewogen. Een balans die niet aantoonbaar binnen tolerantie weegt, ondermijnt de hele productkwaliteit. Let bij het beoordelen van een kalibratiecertificaat altijd op de aanwezigheid van de meetonzekerheid. Ontbreekt die opgave, dan is de herleidbaarheid formeel niet aangetoond, ook al is de referentiestandaard zelf bij een geaccrediteerde partij gekalibreerd.

Hoe metrologische herleidbaarheid werkt

Herleidbaarheid betekent dat een meting aantoonbaar is afgeleid van een internationale standaard via een ononderbroken keten van kalibraties. In Nederland beheert VSL (Van Swinden Laboratorium) de nationale metrologische standaarden. Elke stap in die keten voegt meetonzekerheid toe, van de hoogste nauwkeurigheid van de nationale standaard tot het instrument in jouw proces.

Twee controlepunten op het certificaat van je serviceleverancier: is gespecificeerd welke referentiestandaard en herleidbaarheid zijn toegepast, en is de meetonzekerheid vermeld? Beide ontbreken regelmatig. Zonder die gegevens is de herleidbaarheid niet sluitend te onderbouwen tijdens een audit.

Hoe je kritische en niet-kritische meetmiddelen onderscheidt

De grootste besparing in kalibratiebeheer zit niet in een lagere frequentie of een goedkopere leverancier, maar in een slim onderbouwd onderscheid tussen kritische en niet-kritische instrumenten. Als vuistregel geldt dat in een normale productieomgeving niet meer dan 40% van de instrumenten kritisch zou moeten zijn. Een hoger percentage wijst vrijwel altijd op te conservatief opgestelde specificaties.

Juist in een GMP-omgeving is die afweging belangrijk. Bestempel je een niet-kritisch instrument toch als kritisch, dan zit je vast aan zwaardere eisen en hogere kosten. Voordat je hebt aangetoond dat het instrument tóch niet kritisch is, ben je al snel een paar jaar verder. Dit kan je aantonen door de kalibratie historie te beoordelen. Is de afgelopen jaren geen drift ontstaan kan je voorstellen het kalibratietermijn te verlengen. Niet-kritische meetmiddelen kunnen vaak worden afgedekt met een verificatie: een eenvoudigere controlemeting die niet aan alle formele kalibratie-eisen hoeft te voldoen en daarmee aanzienlijk goedkoper is.

Veelgestelde vragen over kalibratie in de farmacie

Niet wettelijk, maar in de praktijk wel het meest verdedigbaar. Schakel je een leverancier zonder accreditatie in, dan ligt de bewijslast bij jou als fabrikant. De kosten en tijd van periodieke leveranciersaudits wegen meestal niet op tegen het verschil met geaccrediteerde kalibraties. Accreditatie versterkt het vertrouwen in de kwaliteit van producten en diensten

GMP is een richtlijn dat in de wet is verankert voor de productie van geneesmiddelen en stelt onder meer de eis dát meetmiddelen betrouwbaar moeten zijn. ISO 17025 is de norm voor de competentie van het kalibratielaboratorium dat die betrouwbaarheid aantoont. GMP vraagt het resultaat, ISO 17025 borgt de kwaliteit van de methode.

Nee. Accreditatie is scope gebonden, zowel naar meetgrootheid als naar bereik. Een leverancier kan geaccrediteerd zijn voor temperatuur tot 100 °C maar niet daarboven, of wel voor temperatuur maar niet voor druk. Controleer de actuele scope via rva.nl voordat je een opdracht plaatst voor een nieuwe meetgrootheid of bereik.

De gemeten afwijking, de meetonzekerheid, de toegepaste referentiestandaard met herleidbaarheid en de toetsing aan de gestelde toleranties. Ontbreekt de onzekerheidsopgave, dan is de herleidbaarheid formeel niet aangetoond.

Het fabrikantadvies is een bovengrens die je niet mag overschrijden, maar de uiteindelijke frequentie volgt uit je eigen risicoanalyse. Bij een hoog risico en lage detectiekans is een kortere termijn verstandig; bij aantoonbaar stabiele historie kan een langere termijn juist verdedigbaar zijn.

Hulp nodig bij kalibratie in een GMP-omgeving?

Frank Kolen

Accountmanager

Onze diensten voor betrouwbare metingen

Kalibra ondersteunt organisaties met kalibratie, validatie, inspectie en onderhoud van meet- en procesapparatuur. Onze specialisten voeren werkzaamheden uit op locatie en helpen je om meetmiddelen aantoonbaar betrouwbaar te houden, processen te beheersen en te voldoen aan geldende eisen en normen.

Kalibreren

Kalibra is gespecialiseerd in het uitvoeren van kalibraties en neemt graag de zorgen uit handen. Wij werken geheel conform de internationaal erkende kalibratienorm ISO 17025, zijn snel en nauwkeurig.

RvA-geaccrediteerde temperatuurkalibratie

Kalibra is gespecialiseerd in het uitvoeren van kalibraties en neemt graag de zorgen uit handen. Wij werken geheel conform de internationaal erkende kalibratienorm ISO 17025, zijn snel en nauwkeurig.

Gereedschap keuren op locatie

Kalibra is gespecialiseerd in het uitvoeren van kalibraties en neemt graag de zorgen uit handen. Wij werken geheel conform de internationaal erkende kalibratienorm ISO 17025, zijn snel en nauwkeurig.

Visualisatie van luchtstroming

Kalibra biedt airflowvisualisaties die voldoen aan internationale richtlijnen, met gebruik van ultrazuivere, lang zichtbare tracerdeeltjes.

Trainingen

Wij werken branchegericht

IJken

In de Metrologiewet (voorheen IJkwet) wordt de inspectie van meetinstrumenten beschreven, waar in het verleden de term ”ijken van meetinstrumenten” werd gebruikt.

Valideren

Werk je in een sector met strikte wet- en regelgeving? Dan weet je dat betrouwbaarheid en compliance van cruciaal belang zijn. Validatie zorgt ervoor dat jouw faciliteiten, instrumenten en processen, voldoen aan alle vereiste normen en biedt de zekerheid dat alles veilig, efficiënt en in overeenstemming met de ontwerpcriteria werkt.

Valideren (medische) gassen

Op zoek naar een expert voor het valideren van (medische) gassen? Wij controleren of uw gassen voldoen aan de (inter-)nationale normen en richtlijnen. We bekijken of uw gassen voldoen aan alle criteria en doen aanbevelingen om te voldoen aan de geldende kwaliteitsnorm.

Inspectie

Inspectie in de metrologie betreft het toetsen of een meetinstrument aan de metrologische wetgeving voldoet.

Kalibratie meetmiddelen

Kalibra is expert op het gebied van verschillende soorten kalibraties. We kunnen u helpen met de kalibratie van uw meetinstrumenten. Zowel losse meetmiddelen kunnen gekalibreerd worden, als vast opgestelde meetmiddelen in het productieproces.

OK & CSA OKé

Patiënten komen in hun meest kwetsbare toestand in uw operatiekamer. Dat schept enorme verantwoordelijkheid. OK OKé is een aanpak voor technisch onderhoud en beheer in operatiekamers.

Gasdetectie

Om zeker te zijn dat uw gasdetectoren goed werken is periodieke kalibratie en preventief onderhoud nodig. Naast de kalibratie en het preventieve onderhoud voeren wij ook reparaties uit. Uiteraard met behoud van garantie.

Detachering

Opgeleide en ervaren Kalibra medewerkers zijn voor korte of langere tijd op afroep beschikbaar. Zelfs enkele dagen per jaar is mogelijk en bent u vaak zelfs goedkoper uit.

Consultancy

Bij het uitvoeren van kalibraties en validaties kan onze consultancy u van dienst zijn als het gaat om advies en begeleiding.

Onderhoud en beheer

Uw installaties moeten doen waar ze voor zijn aangeschaft. Kalibra verzorgt onderhoud en beheer van al uw materieel. Van gereedschap tot koelkast. Professioneel en praktisch.